Üretim Maliyeti Nasıl Hesaplanır? Formüller ve Örnekler
Üretim maliyeti üç ana bileşenden oluşur: doğrudan hammadde maliyeti, doğrudan işçilik maliyeti ve genel üretim giderlerinin ürüne dağıtılan payı. Bu üçünü doğru hesaplamayan işletmeler, fiyat verirken tahmin yürütür ve kâr ettiğini sandığı üründen zarar edebilir.
Küçük ve orta ölçekli imalatçılarla yaptığımız yüzlerce görüşmede tekrar eden bir cümle var: "Fiyat verirken aslında tahmin yürütüyoruz." Bunun sebebi kötü niyet değil, maliyetin üç bileşeninin doğru dağıtılmaması. Bu yazıda formülü ve basit bir örnekle nasıl uygulanacağını gösteriyoruz.
Maliyetin üç bileşeni
- Doğrudan hammadde maliyeti: Ürüne doğrudan giren malzemenin maliyeti (reçeteye göre)
- Doğrudan işçilik maliyeti: Ürünü üretmek için harcanan işçilik süresi × birim işçilik maliyeti
- Genel üretim giderleri (GÜG): Elektrik, amortisman, bakım gibi doğrudan izlenemeyen giderlerin ürüne dağıtılan payı
Formül
Birim Maliyet = Doğrudan Hammadde + Doğrudan İşçilik + (Genel Üretim Giderleri ÷ Dağıtım Anahtarı)
İlk iki bileşen görece kolay hesaplanır çünkü doğrudan ürüne izlenebilir. Zorluk üçüncü bileşende: genel üretim giderlerini hangi anahtarla dağıtacağınız. Yaygın dağıtım anahtarları işçilik saati, makine saati veya üretim adedidir. Yanlış anahtar seçimi, bazı ürünlerin olduğundan ucuz, bazılarının olduğundan pahalı görünmesine yol açar.
Basit bir örnek
Bir metal parça üreten atölyeyi ele alalım. Bir parça için 40 TL hammadde, 0,5 saat işçilik (saatlik 200 TL) ve aylık toplam 60.000 TL genel üretim gideri olduğunu varsayalım. Aylık 1.000 adet üretiliyorsa:
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Hammadde | Doğrudan | 40 TL |
| İşçilik | 0,5 saat × 200 TL | 100 TL |
| Genel üretim gideri | 60.000 TL ÷ 1.000 adet | 60 TL |
| Toplam birim maliyet | 200 TL |
Bu firma parçayı 180 TL’ye satıyorsa, aslında her satışta 20 TL zarar ediyor — ama muhtemelen bunu fark etmiyor, çünkü genel üretim giderini hesaba katmıyor. Bu, sahada en sık gördüğümüz hata.
Maliyetinizi gerçek veriyle görün
ETA Maliyet Muhasebesi modülü, hammadde, işçilik ve genel gideri otomatik olarak ürüne dağıtır.
Standart maliyet mi, fiili maliyet mi?
Standart maliyet, önceden belirlenmiş "olması gereken" maliyettir; fiyatlandırma ve bütçeleme için pratiktir. Fiili maliyet ise gerçekte harcanan miktarı yansıtır ve standart ile fiili arasındaki fark (sapma), nerede israf olduğunu gösterir. İkisini birlikte kullanmak — standart ile fiyat vermek, fiili ile kontrol etmek — en sağlıklı yöntemdir.
Sık sorulan sorular
Etasoft Danışmanlık Ekibi
Üretim ve Maliyet Danışmanları
Yayın: 8 Mayıs 2026